Next
Sosyal güvenlik sisteminde uzun yıllardır çok sayıda sigortalının mağduriyet yaşamasına neden olan ve emeklilik statüsünü belirleyen katı kurallara karşı yargı kanadından tarihi bir hamle geldi. Farklı kurumlara prim ödeyen vatandaşların emeklilik dilekçelerinde dönüm noktası olacak emsal bir karara imza atan Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, yerel mahkemenin direnme kararını hukuka uygun bularak nihai hükmünü verdi. Bu kritik gelişme, çoklu statüde çalışan milyonlarca sigortalı için yepyeni bir dönemin kapılarını araladı.
Sosyal güvenlik mevzuatında yer alan ve çalışanların emekli olacakları kurumu doğrudan tayin eden mevcut prosedürler, yargının bu son kararıyla birlikte vatandaş lehine esnetildi. Konuya ilişkin hukuki analizlerini paylaşan Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Başuzmanı İsa Karakaş, yüksek mahkemenin onayladığı bu yeni içtihadı emeklilik dünyasında tam anlamıyla hukuksal bir devrim olarak nitelendirdi. Karakaş, yerel mahkeme ile yüksek yargı arasındaki usuli direnç sürecinin vatandaşın lehine sonuçlanmasının, hak arama özgürlüğünü koruyan son derece güçlü ve sarsılmaz bir emsal teşkil ettiğini belirtti.
Dava sürecine yansıyan teknik detaylara göre; ömrü boyunca hem SSK hem de Bağ-Kur kapsamında prim ödeyen bir sigortalı, mevzuattaki son 7 yıl kuralı gerekçe gösterilerek daha ağır emeklilik şartları barındıran ve daha düşük maaş bağlayan Bağ-Kur statüsünden emekli edilmek istendi.
Bu duruma karşı hukuk mücadelesi başlatan ve hak kaybına uğramak istemeyen vatandaşın açtığı davada Türk yargısı, sigortalının talebine uygun statülerin birleştirilmesi hakkını tescilledi. Kurumların tek taraflı dayatmalarının önüne geçen bu emsal nitelikteki kararla birlikte, sigortalıların hakları şu üç ana başlık altında güvenceye alınmış oldu:
-
İrade Özgürlüğü Güvencesi: Farklı kurumlarda çalışmış olan sigortalılar, hangi hizmet sürelerinin ve statülerin birleştirileceğine, tamamen kendi lehlerine olan yasal seçenekler doğrultusunda şahsen karar verebilecek.
-
Yüksek Maaş Avantajı: Vatandaşlar, emeklilik müracaatlarında kendilerine daha yüksek aylık ve gelir bağlatacak olan prim statülerini öncelikli olarak tercih etme hakkına kavuşacak.
-
Erken Emeklilik Fırsatı: Sosyal güvenlik kurumlarının zorunlu ve maktu tuttuğu ağır prim gün sayıları ya da yaş şartları yerine, sigortalının çok daha hızlı ve pratik bir şekilde emekli olmasını sağlayan kurum şartları esas alınabilecek.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından onanarak kesinleşen bu kararla birlikte, yargılama usullerinde dava dilekçelerinin bir bütün olarak, vatandaşın gerçek niyeti ve menfaatleri doğrultusunda yorumlanması gerektiği ilkesi de kuvvetlendirildi.
Yüksek mahkeme, emeklilik süreçlerinde kamu kurumlarının katı ve bürokratik dayatmalarının değil, anayasal bir hak olan vatandaşın lehine olan hak arama özgürlüğünün ve şahsi iradesinin esas alınması gerektiğini tescilledi. Bu hamleyle birlikte, sigortalıların adalet önündeki usuli engellerinin kaldırıldığı aktarıldı. Bu köklü hukuki gelişmenin, özellikle çalışma hayatı boyunca statü değiştiren ve mevcut sistemin katı prim birleştirme kuralları sebebiyle emekli olamayan ya da düşük maaş alan milyonlarca vatandaş için çok güçlü bir umut ve çözüm kapısı haline geldiği ifade edildi.
