Elinizdeki kablonun ne kadar bakır taşıdığını tartıya gitmeden kestirmek mümkün. Gereken tek şey kılıfın üzerindeki kesit baskısı ve basit bir çarpımdır.

Bir kablonun bakır miktarını kestirmek için uzunluk ve kesit bilgisi yeterlidir.

Tadilattan artan yarım kangal, söküm işinden çıkan birkaç metrelik enerji kablosu, atölyenin köşesinde biriken eski uzatmalar… Elinde kablo hurdası olan herkesin aklına gelen soru aynıdır: Bu yığından ne kadar bakır çıkar? Cevap göz kararıyla değil, bakırın fiziksel bir sabiti ve kablonun üzerinde zaten yazan bir ölçüyle bulunabilir.

Bu rehberde “kablodan kaç kilo bakır çıkar?” sorusunu adım adım çözen hesabı, hazır bir cetvel ve gerçekçi örneklerle anlatıyoruz. Amaç, malzemenizi değerlendirmeye götürmeden önce ölçeğini kendi gözünüzle görebilmeniz.

Hesabın Tek Formülü: Damar × Kesit × 8,96

Bakırın yoğunluğu 8,96 g/cm³’tür. Bir metre uzunluğunda ve 1 mm² kesitli bir bakır iletken tam olarak 1 cm³ hacme karşılık gelir. Çünkü 100 cm uzunluk ile 0,01 cm² kesitin çarpımı 1’dir. Dolayısıyla 1 metre × 1 mm² bakır 8,96 gram eder. Buradan şu genel kural çıkar:

● Teorik bakır (g/m) = damar sayısı × kesit (mm²) × 8,96

Hesap üç adımda tamamlanır:

1. Kılıfın üzerindeki baskıyı okuyun. “3x2,5” ya da “4x16” gibi bir ifade, damar sayısını ve her damarın kesitini verir.

2. Damar sayısını kesitle, sonucu 8,96 ile çarpın. Bu değer, bir metredeki bakırın gram karşılığıdır.

3. Çıkan sonucu toplam metrajla çarpıp 1.000’e bölün. Elinize kilogram cinsinden teorik bakır geçer.

Bazı enerji kablolarında nötr damarı farklı kesitlidir. “3x35+16” baskısında üç adet 35 mm² damara bir adet 16 mm² damar eşlik eder. Bu durumda kesitler ayrı ayrı toplanır: 3 × 35 + 16 = 121 mm², yani metre başına 1.084,16 gram bakır.

1 Metre Kablodan Kaç Gram Bakır Çıkar?

Aşağıdaki cetvel, sık karşılaşılan kesitler için formülün sonucunu gösteriyor. Değerler teoriktir. Yalnızca iletkendeki bakırı hesaplar, izolasyon ve kılıf ağırlığını kapsamaz.

Avukatlık ücretlerine büyük güncelleme

İçeriği Görüntüle

Grafik: Tek damarlı bakır kablolarda kesite göre 1 metredeki teorik bakır miktarı (g/m)

Kaynak: Bakır yoğunluğu 8,96 g/cm³ esas alınarak damar sayısı × kesit × 8,96 formülüyle hesaplanmıştır.

Grafik doğrusal ilerler: kesit iki katına çıktığında bakır da iki katına çıkar. 50 mm²’lik tek bir damar, 1,5 mm²’lik damarın yaklaşık 33 katı bakır taşır.

Örneklerle metreden kiloya

• 50 metre 3x4 kablo: 50 × 107,52 = 5.376 g, yani yaklaşık 5,38 kg bakır.

• 250 metre 1x1,5 tesisat kablosu: 250 × 13,44 = 3.360 g, yani 3,36 kg bakır.

• 30 metre 3x35+16 enerji kablosu: 30 × 1.084,16 = 32.524,8 g, yani yaklaşık 32,5 kg bakır.

Son örnek, metrajın tek başına yanıltıcı olabileceğini gösteriyor. 30 metrelik kalın bir parça, 250 metrelik ince bir kangaldan yaklaşık on kat fazla bakır taşıyor.

Kesit büyüdükçe 1 metre kablodan çıkan bakır miktarı doğru orantılı olarak artar.

Tek Damar Kablo ile Çok Damarlı Kablo Aynı Cetvelle Ölçülür mü?

Evet, formül değişmez. Yalnızca damar sayısı çarpana girer. NYA gibi PVC izoleli, tek damarlı bina içi tesisat kablolarında damar sayısı 1’dir ve hesap doğrudan kesit × 8,96 olur. NYM, NYY ya da TTR gibi çok damarlı kablolarda ise her damar ayrı ayrı sayılır.

Asıl fark hesapta değil, kablonun yapısındadır. Tek damarlı kablolarda bakırı yalnızca bir izolasyon katmanı sarar. Çok damarlı kablolarda buna dolgu ve dış kılıf eklenir. Bu nedenle aynı miktarda bakır taşıyan iki kablonun tartıdaki ağırlığı farklı çıkabilir.

Tek damar kablo hurdası biriktirenlerin işini kolaylaştıran nokta, bu kablolarda kesitin genellikle kolayca okunması ve aynı kesitlerin bir arada toplanabilmesidir. Kesitlere göre ayrılmış bir yığının hem hesabı hem de değerlendirmesi daha net olur.

Kalın Bakır Kablo Hesabında Hata Payı Büyür

Kalın kesitli kablolarda küçük bir ölçüm hatası büyük sapmaya dönüşür. Metre başına yüzlerce gram bakır taşıyan bir kabloda birkaç metrelik yanlış ölçüm, sonucu kilolarca kaydırabilir. Üç noktaya özellikle dikkat etmek gerekir:

• Ek damarı unutmayın. “3x35+16” gibi baskılarda artı işaretinden sonraki kesit de bakır hesabına eklenir.

• Kesiti kılıftan okuyun. Dış çap, izolasyon ve kılıf kalınlığına göre değiştiği için iletken kesiti hakkında güvenilir bilgi vermez.

• Parçaları tek tek ölçün. Sökümden çıkan kalın kablolar çoğunlukla farklı uzunluklarda parçalardır; her birinin metrajı ayrı not edilip sonra toplanmalıdır.

Kalın kesitli enerji kablolarının hurdada nasıl sınıflandırıldığını ve hangi etkenlerin değerlendirmeye girdiğini hurdakablofiyat.com üzerinden inceleyebilirsiniz. Güncel alım fiyatları sitede düzenli güncellenir.

Kalın kablolarda her parçanın metrajını ayrı ölçmek, bakır hesabındaki sapmayı azaltır.

Teorik Hesap ile Terazi Neden Farklı Sonuç Verir?

Formül iletkendeki bakırı verir, terazi ise kablonun tamamını tartar. İkisi arasındaki oran sektörde randıman olarak bilinir. Randıman kablo tipine, izolasyon ve dolgu kalınlığına göre değişir. Tipik olarak ince kablolarda düşük, kalın enerji kablolarında yüksektir. Kesin oran ancak tartımla ya da numune soyularak ölçülür.

Pratik bir yöntem şöyledir: Kablodan 1 metrelik bir parça kesip tartın, ardından cetveldeki teorik bakır değerini bu ağırlığa bölün. Çıkan oran, o kablonun yaklaşık randımanını verir. Üretim toleransları nedeniyle gerçek iletken kesiti nominal değerden küçük sapmalar gösterebileceği için sonuç her zaman “yaklaşık” kabul edilmelidir.

Hesabın işe yaramadığı iki durum da var. Birincisi alüminyum iletkenli kablolardır. 8,96 bakırın yoğunluğudur ve alüminyumda kullanılmaz. İkincisi CCA, yani bakır kaplı alüminyum kablolardır. Dışı bakır rengindedir ama değeri düşüktür ve bakır sanılmamalıdır.

Bakırı ayırmak için kablo yakmak ise hiçbir koşulda çözüm değildir. Yakma işlemi sağlığa zarar veren duman ve gaz üretir. Çevre mevzuatı açısından yasaktır ve idari para cezasına konu olabilir. Üstelik ısı bakırı oksitleyerek değerini düşürür.

Sık Sorulan Sorular

1 Metre 2,5 Mm² Kablodan Kaç Gram Bakır Çıkar?

Tek damarlıysa 22,4 gram, üç damarlıysa (3x2,5) 67,2 gram bakır çıkar.

Kablonun Üzerinde Kesit Yazmıyorsa Ne Yapılmalı?

Tek telli iletkenlerde tel çapı kumpasla ölçülüp kesit hesaplanabilir. Çok telli iletkenlerde bu yöntem hata payı taşıdığı için kısa bir numune soyup bakırı doğrudan tartmak daha güvenilirdir.

Bu Hesap Satış Fiyatını Doğrudan Verir mi?

Hayır, hesap yalnızca bakır miktarını gösterir. Fiyat; uluslararası bakır piyasası, döviz kuru, metal oranı, temizlik, miktar ve lojistik gibi etkenlere göre şekillenir.

Hesabı yaptıktan sonra kablonun türünü ve yaklaşık miktarını netleştirmek isteyenler, kılıf baskısının ve yığının fotoğrafını Çınar Hurda’ya 0534 962 01 06 numaralı telefon ya da WhatsApp hattı üzerinden iletebilir. Ön değerlendirme bu bilgilerle yapılır.