Eğitim mi, öğretim mi?..

EĞİTİM Mİ ÖĞRETİM Mİ?

Eğitim, bireyde hayat boyu davranış değişikliği oluşturma sürecidir; öğretim ise planlı ve okulla sınırlı bilgi aktarımıdır. Eğitimin kapsamı daha geniştir ve öğretimi de kapsar. Eğitimde süreç hayat boyu devam eder; ailede, sokakta ve okulda sürer. Eğitimin amacı, kişinin şahsiyetini geliştirmek, ahlaki değerler kazandırmak ve topluma uyumunu sağlamaktır.

Öğretim ise eğitimin alt dalıdır ve daha dar kapsamlıdır. Öğretimde süreç planlı ve programlıdır, okullarda olduğu gibi. Öğretim genellikle okul ve kurs gibi.. kurumlarda yapılır. Öğretimin amacı belli bir alanda bilgi, beceri ve akademik yetkinlik kazandırmaktır. Okul seviyelerine göre bir üst öğretim programına hazırlamaktır. Örneğin liselerde öğrencileri, bir üst öğretim kurumu olan üniversitelere hazırlamak, öğretimin ilgi alanındadır.

Farabi'ye göre; öğretim, konuşmayla bilgi aktarımıyla olur. Eğitim ise uygulamalı olarak meslekleri ve işleri öğrenme, davranış ve beceri kazanmakla gerçekleşir.

Eğitim ailede başlar, sokakta çarşı pazarda, sosyal alanlarda.. devam eder, okulda öğretim ile birlikte yürütülse de okullarda öncelik öğretimdir. Çünkü yetiştirilmesi gereken bir müfredat ve öğretim programı vardır.

Maarif Modeli ile birlikte eğitim de ön plana çıkarılmış, öğrenimin yanında eğitim de önemli bir hedef olarak belirlenmiştir. Değerler eğitimi de öğrencilere eğitim kazandıran önemli bir uygulamadır. Bu uygulamalar varken sadece okul eğitim yapsın, evde ve diğer ortamlarda eğitime gerek yok gibi bir düşünce doğru bir anlayış değildir. Her şey okuldan, öğretmenlerden beklenmez. Ebeveynler de taşın altına elini koymalıdır. Temizlik, düzen tertip, konuşma adabı, insanlar arası ilişkiler, toplu taşıma araç adabı vb.. konular ailede kazandırılmalı, bu konularda olumlu davranışlarımızla çocuklarımıza rol model olmalıyız. Söylemekten ziyade uygulamalı göstermek daha etkili ve kalıcı olur.

Eğitim insanın hayatının her yerinde, her zaman kullanacağı bir bilgi aktarımını kasteder. Misal olarak yalan söylememek, iyi insan olmak, hatalardan ders çıkarmak vb.. gibi özellikler hayatın her alanında geçerli genel geçer kurallarıdır.

Eğitim mi öğrenim mi dersek; eğitim öğrenimden önce gelir. Öğrenimini iyi yapmış, dereceler kazanmış, iyi bir eğitim almamış bir mühendisin elinde insanları öldürecek acımasız silahlar çıkar (savunma hariç). Eğitimsiz bir doktorun elinde hastalar çocuklar bir kadavra hükmündedir (bkz.. Yenidoğan Çetesi). Eğitimsiz bir mali yönetici rüşvetle iştigal edebilir. Eğitimsiz bir sporcu rakibinin sağlığını hiçe sayar, ona göre rakibini sakatlamak sıradan bir olaydır. Günümüzde olduğu gibi; kendi takımı aleyhine legal illegal bahis oynar, hakem ve yöneticiler dahil. Futbol MHK da olduğu gibi liyakatsiz atamalar yapar, senin adamın benim adamım uygulaması yapar. Bu insanların üniversite mezunu olması, yüksek lisans yapması veya akademik bir unvana sahip olması hiç önemli değildir. Bunlar eğitimsiz öğrenim görenlerdir veya öğrenim görmüş cahillerdir.

Birçok eğitimli ilkokul mezunu, eğitimsiz öğrenin görmüş üniversite mezunlarından daha değerlidir toplumun gözünde.

Eğitimle öğrenimin farkını açık bir şekilde ortaya koyan Gazi Mustafa Kemal Atatürk sözüyle yazımızı tamamlayalım:

"Biz cahil dediğimiz zaman, mektepte okumamış olanları kastetmiyoruz. Kastettiğimiz ilim, hakikati bilmektir. Yoksa okumuş olanlardan en büyük cahiller çıktığı gibi, hiç okuma bilmeyenlerden de hakikati gören gerçek alimler çıkabilir’’

Lokman ÖZKUL

Eğitimci-Yazar