Idris Özek-3

İDRİS ÖZEK yazdı...

2026 Eylül'ünden bu yana, her cuma Afyonkarahisar'ın tarihi dokusunda farklı bir mescidde cuma namazımı eda etme geleneğim devam ediyor, iyi de oluyor... Bu şekilde, bu tarihi doku içinde büyümeme, yaşamama rağmen, belki ihmalden kaynaklanan, benim de bilmediğim kadim kentimiz Afyonkarahisar'ımızın tarihi mescidlerine, camilerine, tarihi yapılarına ulaşıyorum, öğreniyorum ve bu vesileyle şehrimi daha çok seviyorum...

* * *

Afyonkarahisar’ın çok bilinmeyen tarihi mescidlerinden birisi: 629 yıllık tarihi hazinemiz: Akmescid Camii

Afyonkarahisar’ın tarihi mahallelerinden Akmescid’e adını veren ve 1397 yılında Ketencioğlu Hacı Hamza tarafından yaptırılan Akmescid Camii, kentin Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinden günümüze ulaşan önemli ibadet yapılarından biri olarak dikkat çekiyor.

Afyonkarahisar’da geçmişten günümüze ulaşan çok sayıda tarihi cami ve mescid bulunuyor. Ancak bu yapıların önemli bir bölümü, kentin turistik ve kültürel rotalarında yeterince yer almıyor.

Bu tarihi yapılardan biri de Sultan Divani Mevlevihanesi – Türbe Camii’nin altında, çarşıya yakın konumda bulunan Akmescid Camii. Caminin bulunduğu mahalle de adını bu tarihi yapıdan alıyor.

1397 yılında inşa edildi

Akmescid Camii’nin banisi Ketencioğlu Hacı Hamza olarak belirtiliyor. Yapının Hicri 800, Miladi 1397 yılında inşa edildiği ve Osmanlı dönemine ait olduğu kaydediliyor. Caminin kitabesi ve vakfiyesi de bulunuyor.

Cami, Akmescid Zaviye Caddesi ile Akmescid Dağ Sokağı’nın kesiştiği köşede yer alıyor. Kesme taştan yapılan yapının tek kubbesi kurşunla kaplı. Doğu cephesinin ortasında ise tuğla gövdeli minaresi bulunuyor.

Akmescid Camii Afyon (2)

Caminin kuzey ve batı tarafında bahçe bulunurken, bu alanda Hacı Hamza’nın mezarı, Kur’an kursu olarak kullanılan küçük bir oda ve hela yer alıyor. Minare kaidesinin güneyinde ise aynı isimle anılan tarihi bir çeşme bulunuyor.

Yıllar içerisinde çeşitli onarımlardan geçti

Akmescid Camii, tarih boyunca çeşitli bakım ve yenilemeler geçirdi. Horasan kaplı kubbenin 1960 yılında halkın katkılarıyla kurşunla kaplandığı belirtiliyor.

1970 yılında ise camide yeni minber yapılırken, mihrap mermerle kaplandı. Aynı dönemde Kur’an kursu odası ve tuvalet yapıldı, duvarların bir bölümüne lambri kaplama uygulandı. Caminin boyası da 1977 yılında yenilendi.

Akmesc,D Afyon

Kesme taş işçiliğiyle dikkat çekiyor

Caminin dış cephesinde kesme taş işçiliği öne çıkıyor. Güney cephe, eğimli sokağın yapısına uygun şekilde düzenlenmiş. Yapının farklı cephelerinde sivri ve yuvarlak kemerli pencereler bulunuyor.

Doğu cephesinde minare kaidesinin yanı sıra tarihi çeşme de yer alıyor. Kuzey cephede ise son cemaat yerine giriş sağlayan ahşap kapı ve kapının üzerinde üç panel içerisinde bir yazıt bulunuyor.

Kubbe kurşunla kaplı ve on iki gen kasnakla çevrili. Kubbenin dört cephesinde küçük pencereler bulunuyor. Son cemaat yeri ve kadınlar mahfilinin üzeri ise Marsilya tipi kiremitlerle örtülü kırma çatıya sahip.

78 basamaklı minare

Caminin doğu cephesinin ortasında bulunan minarenin kaidesi kare planlı olarak yükseliyor ve daha sonra altıgen forma dönüşüyor. Tuğla gövdeli minarede şerefe, tuğla sarkıtlar üzerine oturuyor.

Minare kapısının iç mekânda bulunduğu ve minareye ulaşmak için 78 basamak bulunduğu belirtiliyor.

Caminin hemen yanında bulunan tarihi çeşmenin ise bugün hâlâ çalışır durumda olduğu kaydediliyor. Çeşmenin üzerindeki kitabede 1322 tarihi yer alıyor.

Akmescid Camii Afyon

İç mekânda tarihi dokunun izleri

Yaklaşık 7,4 metreye 7,5 metre ölçülerindeki ana mekânda güney duvarının ortasında mermer kaplı mihrap bulunuyor. Mihrap içerisinde alçı sarkıtlar yer alıyor.

Ünlü şairin bu şiirini ilk defa okuyacaksınız!..
Ünlü şairin bu şiirini ilk defa okuyacaksınız!..
İçeriği Görüntüle

Batı duvarında minber, doğu duvarında ise minare kapısı ve müezzinlik bulunuyor. Kuzey duvarındaki üç sivri kemerli kapı ise son cemaat yerine geçiş sağlıyor.

Afyon’un keşfedilmeyi bekleyen tarihi yapılarından

1397 yılında inşa edilen Akmescid Camii, 629 yıllık geçmişiyle Afyonkarahisar’ın tarihi dokusunun önemli parçalarından biri olmayı sürdürüyor.

Bugün Akmescid Mahallesi’ne de adını veren cami; mimarisi, kitabesi, vakfiyesi, çeşmesi ve banisi Hacı Hamza’nın mezarıyla birlikte değerlendirildiğinde, Afyonkarahisar’ın geçmişten günümüze taşıdığı önemli kültürel miraslardan biri olarak öne çıkıyor.

Afyon Camileri-3

Kaynak: M. Saadettin Aygen, Afyonkarahisar Camileri, Ulusoğlu Matbaası, Ankara, 1973.