BEYİN AMELİYATI SONRASI HERKESİ KEDİSİ GİBİ GÖRMEYE BAŞLADI! Tıp dünyasını şaşırtan nadir vaka
ABD’de 28 yaşındaki bir erkeğin beyin ameliyatının ardından yaşadığı sıra dışı görsel algı bozukluğu tıp literatürüne girdi. Karl isimli hasta, çevresindeki insanların yüzlerini evcil kedisi Luna’nın yüz hatlarına benzer şekilde gördüğünü anlattı. İki yıldır devam eden nadir durum, Cortex dergisinde yayımlanan araştırmayla bilim dünyasına aktarıldı.
Tıp dünyası, beyin ile görsel algı arasındaki ilişkinin ne kadar karmaşık olduğunu ortaya koyan sıra dışı bir vakayı incelemeye aldı.
ABD’nin kuzeydoğusunda yaşayan 28 yaşındaki Karl, beynindeki kanamaya yol açabilecek bir damar yumağının (arteriyovenöz malformasyon) çıkarılması amacıyla ameliyat edildi. Ancak operasyonun ardından genç adamın görsel algısında daha önce karşılaşmadığı bir değişiklik meydana geldi.
Karl, çevresindeki insanların yüzlerini zaman zaman evcil kedisi Luna’ya benzer şekilde görmeye başladı.
İNSAN YÜZLERİNDE KEDİ HATLARI GÖRÜYOR
Yaklaşık iki yıldır devam eden durumun gün içerisinde birkaç saat sürdüğü, bazı dönemlerde ise bütün güne yayıldığı belirtildi.
Karl’ın tarifine göre gördüğü yüzler yalnızca birkaç noktasıyla kedisini andırmıyor. İnsanların yüzleri, alışılmadık özelliklerin birleşmesiyle birlikte kedisi Luna’nın yüz hatlarını taşıyan doğal ve bütünleşmiş görüntülere dönüşüyor.
Dikkat çekici noktalardan biri ise bu görüntülerin hastanın baktığı kişinin yüzüne sonradan eklenmiş gibi görünmemesi.
Bakış açısı veya kişiyle arasındaki mesafe değiştiğinde, Karl’ın gördüğü yüz de buna uygun biçimde değişiyor. Yani algıladığı görüntü, normal bir yüzün üzerine bindirilmiş sabit bir görüntüden ziyade, beyninin yüzü farklı biçimde işlemesi sonucu ortaya çıkıyor.

AMELİYATIN ARDINDAN ORTAYA ÇIKTI
Vaka, Dartmouth Koleji ile Brigham ve Kadın Hastanesi’nden araştırmacılar tarafından incelendi.
Araştırmacılar, Karl’ın ameliyatı sırasında beynin yüzleri tanıma ve işleme süreçlerinde önemli rol oynayan sağ temporal lob bölgesinin bir kısmının çıkarıldığını belirtti.
Uzmanlara göre yaşanan durum, görsel algıdaki bozulmalarla ilişkili prosopometamorfopsi adı verilen nadir bir nörolojik durumla bağlantılı.
Bu rahatsızlıkta kişiler, insanların yüzlerini olduğundan farklı biçimde algılayabiliyor. Yüzün şekli, büyüklüğü veya belirli özellikleri değişmiş gibi görülebiliyor.
BEYİN, HAFIZADAKİ GÖRÜNTÜLERİ DE İŞİN İÇİNE KATIYOR
Araştırmacılar, Karl’ın yaşadığı deneyimin beynin görsel bilgiyi işlerken yalnızca gözlerden gelen verilerle yetinmediğine dair önemli ipuçları verdiğini düşünüyor.
Dartmouth Koleji’nden psikolog ve beyin bilimci Brad Duchaine, Karl’ın insanlarda kedisinin yüz özelliklerini, hatta kedisinde insanlara ait bazı özellikleri görmesinin, hafızadaki görsel özelliklerin anlık algıyla birleşmesinden kaynaklanabileceğini belirtti.
Bu durum, beynin gördüğü görüntüyü yalnızca olduğu gibi aktarmadığını; geçmiş deneyimler, hafıza ve görsel tanıma süreçlerini bir araya getirerek yeniden yorumlayabildiğini gösteriyor.
YAPAY ZEKA, HASTANIN GÖRDÜKLERİNİ GÖRSELLEŞTİRDİ
Vakanın en dikkat çekici yönlerinden biri de yapay zekanın araştırma sürecinde kullanılması oldu.
Brad Duchaine ve Karl, hastanın gördüğü olağandışı yüzleri mümkün olduğunca gerçeğe yakın biçimde ortaya koyabilmek için yapay zeka destekli görselleştirme araçlarından yararlandı.
Araştırmacılar, birkaç kelime veya cümleyle oluşturulan görselleri hastanın tarifleri doğrultusunda tekrar tekrar geliştirerek onun zihninde oluşan görüntüye yaklaştırmaya çalıştı.
Bilim insanlarına göre bu yöntem, görsel algı bozukluğu yaşayan hastaların deneyimlerini daha somut biçimde belgelemek açısından önemli bir fırsat sunuyor.
Çünkü hastanın “ne gördüğünü” yalnızca sözel olarak anlatması yerine, gördüğü görüntünün fotogerçekçi bir temsilinin oluşturulabilmesi, araştırmacıların söz konusu bozukluğu daha ayrıntılı incelemesine yardımcı olabilir.
1986’DA DA BENZER BİR VAKA YAŞANMIŞTI
Karl’ın yaşadığı durumun tıp literatüründe tamamen benzersiz olmadığı da ortaya çıktı.
Cortex dergisinde 1986 yılında yayımlanan başka bir vakada, 58 yaşındaki bir kadın, otobüste karşılaştığı bir yolcunun kaniş cinsi köpeğine baktıktan sonra diğer insanların yüzlerini köpeğin yüzüne benzer şekilde görmeye başlamıştı.
Kadının vakasında da beyin hasarı bulunuyordu. Bu hasarın, tanıdığı kişileri ve hatta kendi yaşadığı daireyi tanımasını dahi güçleştirdiği aktarılmıştı.
BEYİN YÜZLERİ NEDEN FARKLI İŞLİYOR?
Kedi ve köpek vakalarının ortak noktası, hayvanlara ait yüz özelliklerinin yalnızca insan yüzlerinde ortaya çıkması.
Araştırmacılara göre hastalar ağaçlara, mobilyalara veya diğer nesnelere baktıklarında benzer bir algı yaşamıyor. Değişiklik özellikle insan yüzleri üzerinde ortaya çıkıyor.
Bu durum, beynin yüzleri işlerken diğer görsel nesnelerden farklı ve daha karmaşık bir sistem kullandığına ilişkin önemli bir ipucu olarak değerlendiriliyor.
Bilim dünyası, bu tür nadir vakaların daha fazla incelenmesinin hem beynin yüz tanıma mekanizmasını hem de görsel algı bozukluklarını anlamaya katkı sağlayabileceğini belirtiyor.
Yapay zeka destekli gerçekçi görselleştirme yöntemlerinin de hastaların yaşadığı ancak dışarıdan görülmesi mümkün olmayan algısal deneyimlerin bilimsel olarak belgelenmesinde önümüzdeki dönemde daha fazla kullanılması bekleniyor.
Next





