Next
Ticaret Bakanlığı, Türkiye’nin son 25 yılda ticaret alanında geçirdiği dönüşüme ilişkin verileri paylaştı. Bakanlığın açıklamasında mal ve hizmet ihracatından gümrük işlemlerine, dijitalleşmeden e-ihracata, iç ticaretten yurt dışı teşkilatına kadar birçok alandaki gelişmelere yer verildi.
Mal ihracatı 273,3 milyar dolara ulaştı
Bakanlığın verilerine göre, 2001 yılında 31,3 milyar dolar olan Türkiye’nin mal ihracatı, 2025 yılında 273,3 milyar dolara yükseldi. Aynı dönemde hizmet ihracatı 15,1 milyar dolardan 122,6 milyar dolara çıktı. Mal ve hizmet ihracatının toplamı ise 2001 yılında 46,4 milyar dolar seviyesindeyken 2025 yılında yaklaşık 396 milyar dolara ulaştı.
TURQUALITY kapsamında 411 firma ve 443 marka desteklendi
Türkiye’nin markalaşma çalışmalarına ilişkin verilere göre, 2004 yılında hayata geçirilen TURQUALITY Destek Programı kapsamında 411 firma ve 443 marka desteklendi. 2010 yılında başlatılan UR-GE Proje Desteği kapsamında ise 56 ilden yaklaşık 19 bin KOBİ bir araya getirildi. Bugüne kadar 745 UR-GE projesi destek kapsamına alınırken, firmalar 1.265 yurt dışı pazarlama faaliyeti ile 283 alım heyeti faaliyetine katıldı.
Eximbank’ın şube sayısı 25’e çıktı
İhracat finansmanına ilişkin verilere göre, Türk Eximbank’ın 2001 yılında 2 olan şube sayısı 2026 yılında 25’e yükseldi. Banka ayrıca 7 irtibat bürosuyla ihracatçılara hizmet veriyor. Eximbank’ın 2026 yıl sonuna kadar ihracata 59 milyar dolar reeskont kredisi sağlaması planlanıyor. 2021 yılında kurulan İhracatı Geliştirme A.Ş. aracılığıyla ise 22 Haziran 2026 itibarıyla ihracatçıların 291,4 milyar lira tutarındaki kredisine 255,1 milyar lira kefalet sağlandı. 2024 yılında yeniden faaliyete geçirilen Türk Ticaret Bankası'nın da 2026 yılı sonuna kadar ihracatçılara 100 milyar lira ihracat reeskont kredisi vermesi planlanıyor.
Mersis'te 3,6 milyondan fazla aktif kullanıcı
2010 yılında devreye alınan Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) ile şirketlerin ticaret sicili işlemleri elektronik ortama taşındı. 21 Haziran 2026 itibarıyla sistemde 2 milyon 645 bin 609'dan fazla ticaret şirketi, ticari işletme ve bunların şubelerine ilişkin bilgiler bulunuyor. Aktif kullanıcı sayısı ise 3,6 milyonu aştı. MERSİS kapsamında E-Belge, E-İlan, Genel Kurul Karar Modülü, Yönetim Kurulu Karar Modülü ve MERSİS Mobil uygulamaları da kullanılıyor. Gümrük işlemlerinde ise Kağıtsız Gümrük Projesi ve Tek Pencere Sistemi uygulanıyor. Tek Pencere Sistemi'ne 26 kurum tarafından düzenlenen 192 belge dahil edildi.
E-ihracatta yapay zeka destekli dijital danışmanlık
2020 yılında hizmete sunulan Kolay İhracat Platformu ile ihracatçılara ülke, sektör, pazar, rakip ve tamamlayıcı ürün bilgileri sunuluyor. 2024 yılında devreye alınan E-Kolay İhracat Platformu ise e-ihracata yönelik yapay zeka destekli dijital danışmanlık merkezi olarak faaliyet gösteriyor. Platform üzerinden hedef pazar seçimi, pazaryeri değerlendirmesi, dijital pazarlama, lojistik ve ödeme sistemleri alanlarında hizmet sağlanıyor.
19 gümrük kapısı modernize edildi
Türkiye'de 19 karayolu gümrük kapısı modernize edildi. Gürbulak, Sarp, Kapıkule ve Habur gümrük kapıları CCTV, X-Ray, Plaka Tanıma Sistemleri ve araç altı görüntüleme sistemleriyle donatıldı. Tasfiyelik hale gelen eşya ve araçların satışları ise 1,4 milyon kullanıcının erişimine açık elektronik ihale sistemi üzerinden gerçekleştiriliyor.
4 bin 562 gtip'te ilave gümrük vergisi
Bakanlığın açıklamasında yerli üretimin korunması ve ticaret politikası savunma önlemlerine ilişkin veriler de paylaşıldı. 2026 yılı itibarıyla 4 bin 562 farklı Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda (GTİP) İlave Gümrük Vergisi uygulanıyor. 2026 yılının ilk beş ayında toplam 280 ticaret politikası savunma önlemi bulunurken, önleme tabi ürünlerin ithalatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2 geriledi.
İç ticarette yetki belgesi dönemi
İkinci el motorlu kara taşıtı, taşınmaz ve kuyum ticaretinde yetki belgesi uygulaması hayata geçirildi. Haziran 2026 itibarıyla ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretinde 84 bin 912, taşınmaz ticaretinde 80 bin 818 ve kuyum ticaretinde 15 bin 17 işletme yetki belgesi aldı.
Elektronik İlan Doğrulama Sistemi ile taşıt ve taşınmaz ilanlarının doğrulanmasına yönelik uygulama başlatılırken, Güvenli Ödeme Sistemi ile taşıt satış bedeli ve mülkiyetin eş zamanlı olarak el değiştirmesi sağlandı. Otomotiv piyasasında 6 ay 6 bin kilometre uygulaması ve ilan kısıtlamaları da uygulanıyor.
64 bin 190 parti ürün denetlendi
Piyasa gözetimi ve denetimi kapsamında 2011 yılında yüzde 32 olan güvensizlik oranının 2025 yılı sonunda yüzde 1 seviyelerine gerilediği bildirildi. 2011-2026 döneminde yaklaşık 59 bin 338 işletmede 64 bin 190 parti ürün denetlendi. 2018 yılında hizmete alınan Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi'nin ziyaret sayısı ise 7,5 milyonu aştı.
Haksız fiyat artışları ve stokçuluk kapsamında bugüne kadar 238 binden fazla işletme ile 1,85 milyonun üzerinde ürün denetlendi. Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu tarafından fahiş fiyat artışı ve stokçuluk kapsamında toplam 1,3 milyar liranın üzerinde idari para cezası uygulandı.
Lisanslı depolarda kapasite 14,4 milyon tona ulaştı
Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Sistemi kapsamında 266 lisanslı depo şirketi faaliyet gösteriyor. Toplam depolama kapasitesi ise 14,4 milyon tona ulaştı. Türkiye Ürün İhtisas Borsası'nın 2019 yılında faaliyete başlamasından bu yana elektronik ürün senedi işlem hacmi 425 milyar lirayı aştı.
Ticaret müşavirlikleri 115 ülkede faaliyet gösteriyor
Türkiye'nin yurt dışı teşkilatı 2000'li yılların başında 50 ülke ve 62 merkezde 84 kadroyla faaliyet gösterirken, 2026 yılında 115 ülke ve 170 merkezde 235 Ticaret Müşaviri ve Ataşesi ile hizmet veriyor. Ticaret Müşavirlikleri ve Ataşelikleri 2025 yılında iş dünyasından gelen 247 bin 467 talebe yanıt verdi. Aynı dönemde 12 bin 946 toplantı gerçekleştirildi, 785 heyet organizasyonuna katkı sağlandı ve 1.278 fuar ziyareti gerçekleştirildi. "Müşavire Danışın" uygulamasını kullanan firma temsilcisi sayısı ise 66 bin 540'a ulaştı.
Yeşil dönüşüm için firmalara destek
2024 yılında devreye alınan Responsible Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteği kapsamında firmaların sürdürülebilirlik ve bilişim danışmanlığı giderleri 5 yıl boyunca yüzde 50 oranında destekleniyor.
Destek tutarı firma başına toplam 17,64 milyon liraya kadar çıkarken, Haziran 2026 itibarıyla 166 firma destek kapsamında bulunuyor.
Ticarette yeni dönem hedefleri
Ticaret Bakanlığı'nın açıklamasında önümüzdeki döneme ilişkin hedeflere de yer verildi.
Bu kapsamda KOBİ'lerin yapay zeka destekli dijital dönüşümünün hızlandırılması, e-ihracat kapasitesinin artırılması, ihracata geri dönme potansiyeli bulunan firmalara yönelik özel modeller geliştirilmesi ve gümrük işlemlerinde yapay zeka ile büyük veri kullanımının artırılması hedefleniyor. E-ticarette ürün güvenliğinin yapay zeka ile denetlenmesi, Avrupa Birliği ile uyumlu Dijital Ürün Pasaportu altyapısının kurulması, yeşil dönüşüm ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasına uyumun güçlendirilmesi de hedefler arasında yer alıyor. İhracat potansiyeli yüksek girişimlerin finansmana erişiminin artırılması planlanırken, 2026 yılında Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda kurulan 75 milyon lira büyüklüğündeki Otomotiv Sektörü Girişim Sermayesi Yatırım Fonu da yeni dönem çalışmalarından biri olarak açıklandı.
